Thống kê Nổi bật — Hải quan Xuất khẩu + Hoàn thuế VAT tại Việt Nam 2026

• VAT tiêu chuẩn tại Việt Nam là 10%, nhưng hàng xuất khẩu được áp dụng thuế suất 0%; nhà cung cấp có thể yêu cầu hoàn thuế VAT đầu vào
• Mẫu CO Form E / VK / EUR.1 / AANZ: việc chọn đúng Giấy chứng nhận xuất xứ (CO) có thể giúp tiết kiệm 0-15% thuế nhập khẩu
• Thủ tục thông quan điện tử VNACCS/VCIS: tiêu chuẩn 24-48 giờ; kiểm tra thực tế (luồng đỏ) cộng thêm 3-5 ngày
• Phạt khai sai mã HS: 10-30 triệu VND (khoảng 400-1.200 USD) mỗi vi phạm
• Thời gian hoàn thuế VAT: 40-60 ngày từ khi nhà cung cấp nộp hồ sơ đến khi nhận được tiền

Hải quan Xuất khẩu và Hoàn thuế VAT tại Việt Nam: Hướng dẫn Quy trình Toàn diện 2026

Con đường từ một đơn hàng tại Việt Nam đến khi hàng cập cảng đích của bạn liên quan đến năm cửa khẩu chính phủ và thương mại khác nhau: hải quan xuất khẩu Việt Nam, Giấy chứng nhận xuất xứ (CO), vận đơn đường biển, hải quan điểm đến và cơ quan thuế Việt Nam hoàn thuế VAT. Bất kỳ lỗi nào cũng có thể làm chậm thanh toán hoặc mất đi khoản tiết kiệm thuế quan.

Hướng dẫn này bao gồm tất cả năm mắt xích từ góc độ của người mua nước ngoài: những gì nhà cung cấp Việt Nam của bạn phải làm (hoàn thuế VAT), những gì bạn phải làm (chọn CO và thủ tục hải quan điểm đến), và cách tránh những hình phạt phổ biến nhất.

1. Khai báo xuất khẩu tại Việt Nam: 5 bước kiểm tra

Các nhà cung cấp phải hoàn thành các bước này trước khi vận chuyển. Người mua nên chủ động xác minh thời gian để tránh thiếu sót tài liệu vào phút cuối.

Bước	Tài liệu	Chủ sở hữu	Thời gian
1. Hóa đơn thương mại	INV	Nhà cung cấp	D-7
2. Phiếu đóng gói	PL	Nhà cung cấp	D-7
3. Tờ khai xuất khẩu	Tờ khai xuất khẩu	Đại lý hải quan	D-3
4. Giấy chứng nhận xuất xứ (CO)	Mẫu CO theo FTA	VCCI hoặc MOIT	D-2
5. Vận đơn	B/L	Hãng vận chuyển / công ty giao nhận	Ngày tàu chạy +1-3 ngày

Lưu ý thực tế: Hải quan Việt Nam vận hành nền tảng điện tử VNACCS/VCIS (Hệ thống Xử lý Hàng hóa và Cảng tự động Việt Nam). Các đại lý hải quan nộp tờ khai và nhận về một trong ba luồng trong vòng 24-48 giờ: Xanh (tự động thông quan), Vàng (kiểm tra hồ sơ), hoặc Đỏ (kiểm tra thực tế hàng hóa). Luồng đỏ ảnh hưởng đến khoảng 5-10% lô hàng và cộng thêm 3-5 ngày.

2. Giấy chứng nhận xuất xứ (CO): chọn đúng mẫu để tiết kiệm chi phí thực tế

CO là tài liệu mà hải quan điểm đến sử dụng để cấp ưu đãi thuế quan. Sai mẫu = không được hưởng lợi từ FTA = thêm 5-15% thuế phải trả.

Điểm đến	FTA áp dụng	Mẫu CO	Cơ quan cấp tại Việt Nam
Trung Quốc	ACFTA	Form E	VCCI
Hàn Quốc	VKFTA / AKFTA	Form VK / Form AK	MOIT / VCCI
Nhật Bản	VJEPA / AJCEP	Form VJ / Form AJ	MOIT
EU	EVFTA	EUR.1	MOIT
Anh Quốc	UKVFTA	EUR.1	MOIT
ASEAN	ATIGA	Form D	MOIT
Úc / New Zealand	AANZFTA	Form AANZ	MOIT
Mỹ	(không có FTA)	Không yêu cầu	—
Đài Loan	(không có FTA, RCEP chưa ký kết)	Không áp dụng	—

Lưu ý đặc biệt về Mỹ và Đài Loan: cả hai đều không có FTA với Việt Nam. Hàng nhập khẩu mặc định áp dụng thuế suất MFN (Tối huệ quốc) mà không có ưu đãi đặc biệt nào. Một số nhóm sản phẩm có thể đủ điều kiện hưởng GSP (Hệ thống ưu đãi phổ cập) của Mỹ nhưng các điều kiện rất hạn chế.

Lưu ý thực tế về CO:

• CO phải được nộp trong vòng 3 ngày làm việc kể từ ngày giao hàng, nếu không hải quan điểm đến có thể từ chối ưu đãi
• Mã HS trên CO phải khớp với tờ khai nhập khẩu; sai một chữ số = CO không hợp lệ
• VCCI (Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam) cấp Form E, Form D và các mẫu liên quan đến ASEAN; MOIT (Bộ Công Thương) cấp các mẫu EVFTA, UKVFTA, CPTPP.

3. Đặt chỗ vận tải biển và chi tiết Vận đơn (B/L)

Vận tải biển chiếm 95% xuất khẩu của Việt Nam (vận tải hàng không đắt hơn 8-10 lần). Những lo ngại thực tế:

• Lựa chọn cảng: Hàng xuất khẩu phía Nam qua Cái Mép (cảng nước sâu, tàu biển trực tiếp đến Bờ Tây Mỹ và Châu Âu). Hàng xuất khẩu phía Bắc qua Hải Phòng (gần Đông Bắc Á hơn, 2-3 ngày đến Busan).
• Các loại B/L: B/L gốc (có thể chuyển nhượng, ký hậu) so với Telex Release (phát hành điện tử, nhanh hơn nhưng yêu cầu sự hợp tác của nhà cung cấp) so với Sea Waybill (không thể chuyển nhượng).
• Điều khoản thanh toán so với B/L: Người mua thanh toán 30/70 nhận bản sao B/L sau khi tàu chạy → chuyển khoản số dư → nhận B/L gốc → nhận hàng tại điểm đến. T/T trả ngay khi nhận B/L gốc — không có quyền đòi bồi thường.
• Lỗi thường gặp: Sai người nhận hàng trên B/L (phải khớp với tờ khai nhập khẩu), số B/L không khớp với tờ khai, lỗi viết tắt mã cảng.

4. Hải quan điểm đến (quốc gia của bạn)

Khi hàng hóa đến cảng đích của bạn, quy trình thông quan nhập khẩu có 5 bước:

1. Bản kê khai hàng hóa trước: được nộp 24 giờ trước khi tàu đến
2. Tờ khai nhập khẩu: được nộp thông qua đại lý hải quan địa phương của bạn (điện tử ở hầu hết các khu vực pháp lý)
3. Thanh toán thuế và lệ phí: thuế nhập khẩu + VAT/thuế bán hàng địa phương dựa trên giá trị CIF × thuế suất áp dụng
4. Kiểm tra hải quan: xem xét hồ sơ giấy (Luồng 1), kiểm tra hồ sơ (Luồng 2), kiểm tra thực tế hàng hóa (Luồng 3). Tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa ~3-5%
5. Giải phóng hàng và nhận hàng: thông báo giải phóng hàng → xe tải nhận hàng → dỡ hàng tại kho

Sai lệch mã HS là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra hình phạt. Mã HS quốc tế 6 chữ số giống nhau trên toàn cầu, nhưng mã địa phương 8/10 chữ số khác nhau. Luôn xác minh với đại lý hải quan tại quốc gia điểm đến của bạn, đừng bao giờ chỉ dựa vào thông tin do nhà cung cấp Việt Nam cung cấp.

5. Cơ chế hoàn thuế VAT tại Việt Nam (dành cho nhà cung cấp của bạn)

Các nhà cung cấp Việt Nam xuất khẩu hàng hóa đủ điều kiện được hưởng 0% VAT (thuế suất 0%) đối với doanh thu xuất khẩu, nhưng họ đã trả 10% VAT cho nguyên liệu thô và đầu vào. Số chênh lệch này được hoàn lại.

Điều kiện tiên quyết đối với nhà cung cấp:

• Đã đăng ký là người nộp thuế VAT theo phương pháp khấu trừ (không phải phương pháp trực tiếp)
• Hoàn tất tài liệu xuất khẩu (Hóa đơn thương mại, Phiếu đóng gói, CO, Vận đơn, Biên lai chuyển tiền ngoại tệ)
• Thanh toán xuất khẩu được nhận qua chuyển khoản ngân hàng vào tài khoản doanh nghiệp tại Việt Nam (thanh toán bằng tiền mặt làm mất quyền đủ điều kiện hoàn thuế)
• Đơn yêu cầu hoàn thuế được nộp trong vòng 90 ngày kể từ ngày tờ khai xuất khẩu

Thời gian hoàn thuế: 40-60 ngày kể từ khi nộp hồ sơ để tiền về. Người nộp đơn lần đầu sẽ được kiểm tra thực tế; các hồ sơ sau đó sẽ nhanh hơn.

Tác động đến người mua: một nhà cung cấp hoạt động tốt sẽ tính toán thời gian hoàn thuế VAT vào báo giá và không tính thêm phí cho bạn. Nếu nhà cung cấp yêu cầu thêm 5% đối với các khoản thanh toán bằng ngoại tệ, đó là một dấu hiệu đáng báo động, thường là do kế toán yếu kém hoặc cố gắng tăng giá.

6. Các lỗi thường gặp và hình phạt

Lỗi	Hình phạt tại Việt Nam	Hậu quả
Khai sai mã HS	10-30 triệu VND (400-1.200 USD)	Truy thu thuế + phạt
CO không khớp với tờ khai	Điểm đến từ chối ưu đãi	Phải nộp thuế cao hơn
Khai thiếu giá trị trên hóa đơn thương mại	100% số thuế bị khai thiếu	Truy thu thuế + phạt 100%
Thanh toán xuất khẩu không qua ngân hàng	Bị từ chối hoàn thuế VAT	Nhà cung cấp mất 10%
Sai người nhận hàng trên B/L	Phí sửa đổi 200-500 USD	Phí lưu cont, lưu bãi phát sinh hàng ngày

7. Lịch trình thực tế (từ đặt hàng đến giao hàng)

D-30  Đặt hàng; chuyển khoản đặt cọc 30%
D-21  Mua sắm nguyên vật liệu; bắt đầu sản xuất
D-7   Chuẩn bị tài liệu trước khi giao hàng: INV, PL, dự thảo tờ khai xuất khẩu
D-5   Nộp đơn xin CO cho VCCI/MOIT
D-3   Đại lý hải quan nộp tờ khai xuất khẩu VNACCS
D-2   Hàng hóa được tiếp nhận tại cảng
D-1   Xếp hàng lên tàu
D-0   Ngày tàu chạy → chuyển khoản 70% số dư
D+1-3 B/L gốc, CO, chứng nhận FTA được cấp
D+3   Tài liệu được chuyển phát nhanh đến người mua (DHL/FedEx)
D+14  Tàu đến cảng đích (TP.HCM → Bờ Tây Mỹ ~14-18 ngày)
D+15  Khai báo nhập khẩu tại điểm đến
D+17  Hàng được thông quan và nhận; lưu kho
D+45  Nhà cung cấp nộp đơn xin hoàn thuế VAT tại Việt Nam (hạn chót D+90)
D+90  Cơ quan thuế Việt Nam hoàn tiền vào tài khoản nhà cung cấp

Kết luận: chia quy trình làm việc thành hai chuỗi và quản lý riêng biệt

Chuỗi 1 (do người mua kiểm soát): tờ khai nhập khẩu tại điểm đến của bạn + thuế địa phương của bạn = hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của bạn. Chuỗi 2 (do nhà cung cấp kiểm soát): tờ khai xuất khẩu Việt Nam + CO + hoàn thuế VAT = bạn có thể tác động nhưng không trực tiếp kiểm soát.

Rủi ro lớn nhất không phải là các vấn đề kỹ thuật hải quan. Đó là việc kế toán của nhà cung cấp quá yếu kém khiến việc hoàn thuế VAT bị đình trệ và họ yêu cầu tăng giá. Khi thẩm định nhà cung cấp, hãy nhìn xa hơn năng lực sản xuất: doanh thu xuất khẩu hàng năm, đội ngũ xuất khẩu chuyên trách, lịch sử hoàn thuế trước đây.

Các hướng dẫn liên quan:

• Hướng dẫn Toàn diện Nguồn Cung Ứng Linh Kiện Phần Cứng tại Việt Nam 2026
• 7 Bẫy Đàm Phán mà Người Mua Nước Ngoài Thường Mắc Phải
• Cẩm nang cho các Nhà Sản Xuất Đài Loan trong chiến lược Trung Quốc+1

---

Tổng hợp bởi Ban Biên Tập VinHardLink. Lọc các nhà cung cấp Việt Nam đã được xác minh theo tỉnh, chứng nhận và quốc tịch đầu tư tại vinhardlink.com/suppliers.